Joomla Templates and Joomla Extensions by JoomlaVision.Com
Joomla Templates and Joomla Extensions by JoomlaVision.Com
<<

جستجو در سایت

عضویت در خبرنامه

جنتامایسین

چاپفرستادن به ایمیل

جنتامایسین

Gentamicin Sulfate

Garamycin, Cidomycin, Jenamicin

مصرف در حاملگی: C

سینا دارو ( پماد چشمی)

گروه دارویی- درمانی: آمینوگلیکوزید- آنتی بیوتیک

اشکال دارویی:

Inj: 20 mg/2mL

Inj: 40 mg/1mL, 80 mg/2mL

فارماکوکنتیک- دینامیک، مکانیسم اثر

جنتامایسین علیه بسیاری از میکروارگانیسم های گرم منفی هوازی و برخی از گونه های استافیلوکوک، دارای آثار باکتریسیدی است.

آمینوگلیکوزیدها به واسطه یک فرایند انتقال فعال وارد سلول های باکتری می شوند که این فرآیند در شرایط غیر هوازی و محیط های اسیدی و هیپراسمولار مهار می شوند. آمینوگلیکوزیدها در داخل سلول به زیر واحد S 30 و تا حدودی S 50 متصل می شوند و موجب مهار سنتز پروتئین و بروز خطا در نسخه برداری از کدهای ژنتیکی می شوند. جنتامایسین و سایر آمینوگلیکوزیدها به سرعت از محل تزریق عضلانی جذب می شوند. اوج غلظت پلاسمایی این دارو 60-30 دقیقه پس از تزریق عضلانی mg/kg1 ار آن در حدود 4 میکروگرم در میلی لیتر گزارش شده است که مشابه غلظت پلاسمایی حاصل از انفوزیون وریدی است. میزان اتصال جنتامایسین به پروتئین های پلاسما معمولا کم است. جنتامایسین و سایر آمینوگلیکوزیدها به داخل CSF کم است و حتی در صورت التهاب مننژ نیز غلظت های مؤثری از آنها در CSF حاصل نمی شود. همچنین میزان انتشار این داروها به داخل چشم جزئی است. آمینوگلیکوزیدها به سهولت وارد پری لنف گوش داخل می شود. این داروها از جفت عبور می کنند اما تنها مقادیر کمی از آنها در شیر وارد می شود. نیمه عمر جنتامایسین 3- 2 ساعت گزارش شده است که ممکن است در نوزادان و بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی به طور قابل ملاحظه ای طولانی تر باشد. جنتامایسین و سایر آمینوگلیکوزیدها متابولیزه نمی شوند و به وسیله فیلتراسیون گلومرولی به صورت دست نخورده از طریق ادرار دفع می شوند.

مصرف بر حسب اندیکاسیون

نکات کلی در مورد تجویز جنتامایسین:

  1. این دارو به صورت وریدی یا عضلانی تزرق می شود و دوز وریدییا عضلانی یکی است.
  2. دوزاژ کلی در بزرگسالان mg/kg 5.5- 3.5 و در کودکان mg/kg/day7.5 – 6 ( نوزادان نارس یا فول ترم کوچک تر از یک هفته : mg/kg 2.5 هر 12 ساعت ، نوزادان و شیرخواران : mg/kg/day 7.5 ، کودکان بزرگتر mg/kg/day 7.5-6 ) است. این دوز معمولا هر هشت ساعت تجویز میشود.
  3.  در محدوده دوزاژ ذکر شده از حداکثر دوز در درمان عفونت شدید و مهلک و از دوزهای پایینتر در عفونت های خفیف استفاده میشود. دوره درمان به طور معمول 10-7 روز است. در عفونت های عارضه دار شده ، گاهی دوره درمان طولانی تر میشود وبا توجه به اینکه مصرف این دارو به مدت بیش از 10 روز با عوارض بیشتری همراه است ، باید در این موارد عملکرد کلیوی ، شنوایی و وستیبولر پایش شود.
  4.  بدلیل سمیت بالقوه دارو ، پایش سطح سرمی آن در بیمارانی که اختلال عملکرد کلیوی دارند ، در مواردی که از دوز بیش از mg/kg 3 در روز استفاده میشود ویا در کسانی که بدلایلی مثل سوختگی وسیع ، فارماکوکینتیک دارو مختل شده ، توصیه میشود. عموما ، حداکثر غلظت دارو ، نیم تا یک ساعت پس از تزریق عضلانی یا بیدرنگ پس از تزریق وریدی در محدوده mcg/mL 6-4 مورد انتظار است.
  5. سطح سرمی دارو نباید به مدت طولانی بیش از mcg/mL 12 باقی بماند.
  6.  سطح دارو درست قبل از تجویز دوز بعدی ، نباید بیش از mcg/mL 2 است. 
  7.  تزریق وریدی در مورد درمان بیماران سپتی سمی باکتریال یا شوک مفید است . همچنین روش ارجح تجویز در CHF پیشرفته ، اختلالات هماتولوژیک ، سوختگی های شدید ویا کاهش توده عضلانی است. در این موارد دوز اولیه یکجا به میزان mg/kg 2-1 تجویز میشود و سپس با دوز نگهدارنده ادامه میابد. برای تزریق دوزهای وریدی منقطع در بزرگسالان ، تک دوز دارو را در 50 الی 200 سی سی نورمال سالین یا دکستروز 5 درصد می ریزیم. در کودکان از حجم کمتری از مایع استفاده میشود. سپس محلول حاضر شده را طی 2-0.5 ساعت انفوزیون کنید.
  8. در نارسایی کلیه دوز اصلاح شود و در صورت امکان سطح سرمی آنرا پایش کنید. یکی از روشهای اصلاح دوز ، افزایش فاصله بین دوزها است. قانون 8 بیان میکند که غلظت کراتینین سرم بطور نسبی با نیمه عمرسرمی جنتامایسین متناسب است ، بطوری که فواصل بین تجویز دوزها را ( به ساعت ) با ضرب کردن سطح سرمی کراتینین ( mg/dl ) در عدد 8 بدست بیاورید. مثلا ، بیماری با وزن kg 60 که سطح کراتینین سرم وی mg/dl2 است ، قادر است mg 60 ( mg/kg 1 ) جنتامایسین را هر 16 ساعت ( 8×2 ) دریافت کند. در بیمارانی که عفونت های سیستمیک جدی با نارسایی کلیه دارند ، آنتی بیوتیک را با فواصل کمتر ولی با دوز پایینتر تجویز کنید.البته اندازه گیری سطح سرمی جنتامایسین در این موارد بسیار مطلوب است. روش دیگر برای اصلاح دوز ، آن است که پس از تجویز دوز اولیه با مقدار معمول آن ، برای تجویز دوز بعدی که با فاصله 8 ساعت از دوز اول انجام میشود ، میتوان دوز معمول را به میزان کراتینین سرم تقسیم کرد. مثلا پس از تجویز دوز اولیه mg 60 ( mg/kg 1 ) به بیماری که kg 60 وزن دارد و سطح کراتینین سرمی او mg/dl 2 است ، میتوان دوز بعدی را به میزان mg 30 (2/60) پس از 8 ساعت تجویز کرد.
  9.  میزان جنتامایسینی که بین دیالیز از خون خارج میشود به فاکتورهای متعددی وابسته است. همودیالیز 8 ساعت ، سطح سرمی جنتامایسین را تا 50 درصد کاهش میدهد. پس از انجام همودیالیز توصیه میشود ، بر حسب شدت عفونت mg/kg 1.7-1 در بزرگسالان و mg/kg 2.5-2 در کودکان ، این دارو تجویز شود. 
  10.  توجه کنید که در شرایط استثنایی ( عفونت های به شدت مرگبار ) تا mg/kg/day 8 و در عفونت های داخل کره چشم حتی تا mg/kg/day 15 توصیه شده است.

مصارف جانبی : رژیم جایگزین در درمان PID : mg/kg 2.5 جنتامایسین وریدی و بدنبال آن mg/kg 1.5 ، 3 بار در روز (با عملکرد کلیوی طبیعی) همراه با کلیندامایسین ، mg 600 وریدی ، 4 بار در روز. درمان را حداقل به مدت 4 روز و حداقل 48 ساعت پس از بهبود بیمار ادامه دهید ، سپس کلیندامایسین را به میزان mg 450 خوراکی ، 4 بار در روز ( به مدت 10 الی 14 روز در مجموع ) تجویز کنید.

توجه : از این دارو در درمان کمکی عفونت استافیلوکوکی ، در درمان سراشیا و سیستروباکتر نیز استفاده میشود.

موارد منع مصرف و احتیاط

در صورت وجود سابقه حساسیت نسبت به این دارو یا هر یک از داروهای آمینوکلیکوزیدی ، مصرف آن ممنوع است. در مواردی نظیر بوتولیسم شیرخوارگی ، میاستنی گراو ، پارکینسونیزم ، دی هیدراتاسیون یا نارسایی کلیه ، نقص عصب هشتم مغزی ، مصرف این دارو باید با احتیاط فراوان مصرف گیرد.

تداخلات مهم

دارویی :

  1. حتی الامکان از مصرف همزمان یا بیدرنگ بعد جنتامایسین چه بصورت تزریقی و چه بصورت موضعی با داروهایی که خود نوروتوکسیک یا اوتوتوکسیک یا نفروتوکسیک هستند ، مانندسایر آمینو کلیکوزیدها ، آسیکلوویر ، آمفو تریسین B ، با سیتراسین ، کاپرئومایسین ، سفالوسپورینها سیس پلاتین ، متوکسی فلوران ، پلی میکسین B و ونکومایسین خودداری شود. چون احتمال بروز اثر ادیتیو وجود دارد.
  2. همچنین از مصرف هم زمان جنتامایسین و اتاکرینیک اسید، فوروزماید، اوره یا مانیتول نیز باید اجتناب شود، چون احتمال بروز اثر ادیتیو و یا تغییر در غلظت سرمی یا بافتی جنتامایسین وجود دارد و خطر بروز اتوتوکسیسیتی بیشتر می شود. 
  3.  احتمال دارد که مصرف دیمن هیدرینات و یا سایر داروهای ضد تهوع علایم ناشی از اتتوکسیسیتی و ستیبولار جنتامایسین را بپوشاند. یعنی با وجود این عوارض در گوش فرد به علت مصرف هم زمان داروهای یادشده علامتی از آن بروز نکند. 
  4.  مصرف هم زمان جنتامایسین و داروهای بیهوش کننده عمومی یا مواد بلوک کننده عصبی عضلانی ممکن است موجب تقویت اثر بلوک کنندگی عصبی عضلانی شده و فلج تنفسی ایجاد کند. بنابراین مصرف جنتامایسین با داروهایی مانند سوکسینیل کوین یا توبوکورارین باید با احتیاط همراه باشد و بیمار از جهت عوارضی مانند فلج تنفسی تحت نظر قرار گیرد. 
  5.  مطالعات آزمایشگاهی نشان داده است که مصرف هم زمان جنتامایسین و آنتی بیوتیک های دارای بتالاکتام و یا ونکومایسین می تواند اثر سینرژیستیک یا آدیتیو بر روی برخی از ارگانیسم ها شامل انتروکوک و سودومونا داشته باشد. مصرف توام جنتامایسین و پنی سیلین های وسیع الطیف می تواند موجب بروز اثر سینرژییستیک بر علیه برخی از کونه های انتروباکتر شود. از این اثر سینرژیستیک جنتامایسین همراه با سایر داروهای ذکر شده نتایج بالینی مهمی به ویژه در رابطه با انتروکوک و سودومونا دیده شده است. هر چند هنوز مکانیسم بروز این اثر سینرژیستیک به درستی معلوم نشده است، اما پنی سیلین با جلوگیری از سنتزدیواره سلولی به وسیله باکتری، به جنتامایسین اجازه می دهد تا به راحتی وارد سلول شده و به مناطق اتصال ریبوزومی، وصل شود. این اثر سیننرژیستیک ، قابل پیش بینی نبوده و دیده شده است که گاهی اثر آنتاگونیست هم ظاهر شده است. بنابراین تعدادی از متخصصان بالینی توصیه می کنند در صورتی که قرار است از جنتامایسین و پنی سیلین برعلیه ارگانیسمی استفاده شود، ابتدا در محیط آزمایشگاه آثار آنها سنجیده شود و اگر در این محیط بروز اثر سینرژیستیک دیده شد آن را عملا برای بیمار آغاز کنند. البته ذکر این مطلب نیز اهمیت دارد که مصرف هم زمان جنتامایسین و پنی سیلین های وسیع الطیف می تواند موجب کاهش غلظت سرمیجنتامایسن شود. همچنین ممکن است پنی سیلین موجب شود تا جنتامایسین در محیط آزمایشگاهی غیر فعال شود. یا اگر در نمونه های خونی که برای اندازه گیری میزان غلظت جنتامایسین تهیه ش ده است پنی سیلین وجود داشته باشد، ممکن است غلظت جنتامایسین به صورت کاذب کمتر گزارش شود. برای جل.گیری از این مطلب می توان به نمونه گرفته شده، ابتدا پنی سیلیناز اضافه کرد و بعد غلظت جنتامایسین آن را اندازه گیری کرد.
  6.  داروهایی مانند کلرامفنیکل، تتراسیکلین و کلیندامایسین می توانند اثر ضدمیکروبی جنتامایسین را در محیط آزمایشگاهی از بین ببرند. بنابراین بعضی از متخصصان بالینی معتقدند که نباید این داروها را با جنتامایسین در یک زمان مصرف کرد.
  7.  استفاده هم زمان جنتامایسین و داروی ایمی پنم (imipenem) می تواند موجب بروز اثر سینر ژیستیک با ادیتیو بر علیه برخی از باکتری های گرم مثبت مانند انتروکوکوس فیکاللیس، استافیلوکوک طلایی و لیستریا مونوسیتوژن شود.
  8. مصرف هم زمان ایندومتاسین و جنتامایسین در نوزادان نارس میتواند با افزایش غلظت جنتامایسین همراه باشد که به نظر میرسد این مسئله به علت کاهش حجم ادراری ناشی از مصرف ایندومتاسین باشد. همچنین ممانعت از تولید پروستاگلندین میتواند احتمال سمیت کلیوی جنتامایسینرا افزایش دهد. بنابراین در نوزاد نارسی که این دو دارو را در یک زمان دریافت میکند ، باید غلظت جنتامایسین مرتب اندازه گیری شودر ودر صورت نیاز مقدار مصرف آن تعدیل شود.

آزمایشگاهی : مصرف جنتامایسین معمولا با تداخلات مهم آزمایشگاهی همراه نیست.

عوارض جانبی

شایع ترین: اتوتوکسیسیتی و سمیت کلیوی ، شاعت ترین و شدید ترین عوارض جانبی ناشی از مصرف جنتامایسین می باشند که به ویژه احتمال بروز آنها در افرادی که پیر هستند ، بیمارانی که آب بدن خود را از دست داده اند ، افرادی که دارای نارسایی کلیه هستند ، بیمارانی که مقادیر زیادی از این دارو را برای مدت طولانی دریافت می کنند یا بیمارانی که به صورت هم زمان از داروهای اتوتوکسیک و یا نفروتوکسیک دیگری استفاده میکنند ، بیشتر است. مصرف جنتامایسین میتواند با صدمه به عصب مغزی هشتم همراه باشد که این صدمه با علایم وستیبولاری مانند احساس عدم تعادل ، نیستاگموس و آتاکسی ویا علایم شنوایی مانند وزوز گوش ، سرو صدای زیاد در گوش و درجات متفاوتی از نارسایی شنوایی همراه است. قبل از اینکه کاهش شنوایی به صورت بالینی قابل درک باشد ، اودیومتری این افراد ، کاهش شنوایی میتواند دائمی باشد. به ندرت ممکن است بعد از قطع درمان جنتامیسین ، صدمه به عصب هشتم به شکل پیشرونده ای ادامه پیدا کند و منجر به این شود که بیمار به صورت کامل ویا نسبی دچار کری دوطرفه غیر قابل برگشت شود. بیشتر ، جنتامایسین ، استرپتومایسین و توبرامایسین همراه با علایم وستیبولار هستند و آمیکاسین ، کانامایسین ، تئومایسین و پارومومایسین با علایم شنوایی همراه هستند. سمیت کلیوی ناشی از مصرف جنتامایسین میتواند به شکل نکروز توبولی ، افزایش BUN ، افزایش نیتروژن غیرپروتئینی ، افزایش کراتینین سرم ، کاهش وزن مخصوص ادرار، کاهش کلیرانس کراتینین ، پروتئینوری و وجود سلول و کاست در ادرار ، بروز کند. اغلب بیمارانی که دچار سمیت کلیوی ناشی از مصرف جنتامایسین می شوند ، ازوتمی آنها با کاهش حجم ادراری همراه نیست و به ندرت ممکن است که کاهش حجم ادراری هم دیده شود. همچنین مصرف جنتامایسین ممکن است با سندرم شبه فانکونی همراه باشد که به شکل آمینواسیدوری و اسیدوز متابولیک خود را نشان میدهد. از عوارض دیگری که به ندرت همراه با مصرف جنتامایسین رخ میدهد ، از دست دادن الکترولیت های بدن و ایجاد هیپوکلسمی ، کاهش منیزیم خون و هیپوکالمی است که این کاهش الکترولیت های بدن و ایجاد هیپوکلسمی ، کاهش منیزیوم خون و هیپوکالمی است که این کاهش الکترولیت ها میتواند با علایمی مانند پارستزی ، تتانی ، گیجی و مثبت شدن علایم Chevostek و Trousscau همراه باشد. اگر این کاهش الکترولیت ها در شیرخواران روی دهد ، آنگاه علایم اصلی این کاهش ممکن است تتانی و ضعف عضلانی باشد. در هر صورت اگر بیماری حین مصرف جنتامایسین دچار کمبود الکترولیت ها شد ، بی درنگ باید جایگزین انجام وشد تا سطح این الکترولیت ها به سطح طبیعی برسد. سمیت کلیوی ناشی از مصرف جنتامایسین معمولا برگشت پذیر بوده و بعد از قطع استفاده از آن، وضعیت کارکرد کلیه به حالت طبییعی خود برمیگردد. به ندرت ممکن است به علت اورمی ، فرد در حین درمان با جنتامایسین فوت کند.

مهم ترین : جنتامایسین میتواند موجب بلوک عصبی عضلانی شود. اثر بلوک کنندگی وابسته به دوز بوده و معمولا خود به خود محدود شونده است. اما به ندرت ممکن است فلج تنفسی را به همراه داشته باشد. احتمال بروز عوارض عصبی عضلانی هنگامی بیشتر است که جنتامایسین بر روی سطح سروزی استفاده شود (مثلا داخل جنب یا صفاق تزریق شود) ، به بیماری که خود بیماری عصبی عضلانی مانند میاستنی گراویس دارد داده شود ، کلسیم بیمار کاهش پیدا کرده باشد و از این دارو استفاده کند ، بیمار داروی بیهوشی عمومی با مواد بلوک کننده عصبی عضلانی گرفته باشد و یا به بیمار خون حاوی سیترات تزریق شده باشد. اثر بلوک کنندگی ناشی از مصرف جنتامایسین به راحتی از بین نمیرود و برگشت پذیر بودن این اثر به نظر میرسد با شدت بلوک کردن بستگی داشته باشد. در برخی از این بیماران ، مصرف نمک های کلیسیم میتواند کمک کننده باشد تا این عارضه از بین برود ، اما گاهی با وجود این کار ، نیاز به تنفس مصنوعی برای بیمار دیده میشود. کارایی نئوستیگمین در از بین بردن علایم این بیماران و بهبود یافتن اثر بلوک کنندگی عصبی عضلانی به شدت متغیر بوده و در برخی از افراد ، کارایی بسیار خوبی داشته و در تعدادی از افراد اصلا کارایی نداشته است. درمان با جنتامایسین میتواند موجب بروز نوروپاتی محیطی با انسفالوپاتی شامل مورمور شدن انگشتان ، سوزش پوست ، تشنج و سندرم شبه میاستنی گراو شود. به ندرت نیز ممکن است سایر علایم سمیت عصبی مانند سردرد ، ترمور ، لتارژی ، پارستزی ، نوریت محیطی ، آراکنوئیدیت ، انسفالوپاتی و سندرم مغزی ارگانیک حاد رخ دهد. همچنین مصرف جنتامایسین میتواند با نوریت اپتیک ، تاری دید ، اختلالات بینایی و اسکونوما همراه باشد. تزریق اینتراتکال این دارو میتواند با درد در ریشه عصب ، احساس سوزش در ناحیه تزریق ، پاراپلژی ، رادیکولیت ، میلیت عرضی و آراکنوئیدیت همراه باشد. همچنین در بیمارانی که جنتامایسین را به شکل اینتراتکال در کنار تزریق وریدی یا عضلانی این دارو دریافت کرده اند ، تغییراتی در کارکرد کلیه و عصب هشتم مغزی ، درد در پاها ، راش ، تب ، تشنج و افزایش پروتئین مایع مغزی نخاعی دیده شده است. به ندرت ممکن است مصرف جنتامایسین با واکنش های حساسیتی از قبیل راش ، کهیر ، استوماتیت ، خارش ، احساس سوزش عمومی ، تب و ائوزینوفیلی همراه باشد. همچنین به ندرت ممکن است مصرف این دارو با آگرانولوسیتوز گذرا و آنافیلاکسی توام باشد.

سایر عوارض : حالت تهوع ، استفراغ ، کم خونی ، لکوپنی ، گرانولوسیتوپنی ، ترومبوسیتوپنی ، تند شدن ضربان قلب ، آرترالزی ، هپاتومگالی گذرا ، برزگ شدن طحال ، نکروز کبدی ، میوکاردیت ، افت فشار خون ، افزایش یا کاهش شمارش رتیکولوسیت ، و افزایش گذرا در آنزیم های کبدی شاملALT و AST و LDH و آلکالن فسفاتاز و همچنین افزایش بیلی روبین خون ، بی اشتهایی ، کاش وزن ، افزایش ترشح برزاق ، افزایش فشار خون ، آلوپسی ، پورپورا ، پسودوتومور سربری ، فیبروز ریوی و ادم حنجره از عوارض جانبی مصرف جنتامایسین است. تزریق عضلانی یا وریدی این دارو میتواند با عوارضی مانند تحریک در نقطه تزریق ، درد ، آبسه استریل ، آتروفی زیر جلدی ، نکروز بافت چربی و ترومبوفلیت همراه باشد. در صورتی که جنتامایسین به شکل پماد چشمی مصرف شود خاصیت سمی آن کم خواهد بود اما ممکن است ایجاد حساسیت کند. البته پمادهای جنتامایسین دارای مواد مختلفی از قبیل پارابن ها هستند که میتواند موجب بروز درماتیت تماسی شود. اگر در حین مصرف پماد بیمار دچار تحریک یا حسیاسیت شود ، دارو باید قطع شود. همچنین امکان دارد بیمارانی که از پمادهای پوستی این دارو استفاده میکنند ، دچار حساسیت نسبت به نور خورشید شوند.

مصرف در بارداری و شیردهی

در صورتی که جنتامایسین در دوران بارداری مورد استفاده قرار گیرد ، صدماتی را برای جنین دربر خواهد داشت. اما با این وجود گاهی از مواقع با وجود خطراتی که برای جنین وجود دارد فواید این دارو بیشتر از آثار جانبی آن است. جنتامایسین از جفت عبور میکند و این دارو تنها زمانی در بارداری مجاز به مصرف است که بیمار دارای عفونتی خطرناک و مهلک باشد و در ضمن سایر داروهایی که عوارض جانبی کمتر از این دارو دارند نیز بر روی عفونت اثری نداشته باشند. در ضمن در صورتی که بیمار از قبل از این دارو استفاده می کرده است و بعدا باردار شده است ویا اینکه در حین بارداری ناچار به استفاده از آن شده است ، باید به وی خطرات احتمالی ناشی از مصرف جنتامایسین در این ایام را آموزش داد. در صورتی که مادر شیرده از این دارو استفاده کند ، مقادیر کمی از آن در شیر وی حضور میابد ، ولی همین مقادیر نیز میتواند آثار جانبی زیادی بر روی شیرخوار داشته باشد. بنابراین باید به دنبال یک جایگزین مناسب برای آن بود ویا مادر نباید به فرزند خود شیر بدهد.

مسمومیت و درمان

برحسب دوز داروی مصرفی ، وضعیت کلیه بیمار ، سن و هیدراسیون بیمار و اینکه آیا دارویی با سمیت مشابه به طور هم زمان مصرف می کرده است ، شدت علایم مسمومیت متفاوت خواهد بود. علایم مسمومیت ممکن است در مواقعی که طول مدت درمان بیشتر از 10 روز است یا در بیمارانی که با وجود اختلال عملکرد کلیوی دوز اصلاح شده دریافت نکرده اند ، دیده شود. سمیت وستیبولا رو شنوایی و نکروز حاد توبولی در موارد مسمومیت با آمینوگلیکوزیدها بروز میکند. این بیماران ممکن است شکایت و علامتی نداشته باشند و یا اینکه با پیشرفت اتوتوکسیسیتی دچار سرگیجه ، وزوز گوش و کاهش شنوایی در فرکانس بالا شوند. در صورت بروز بلوک عصبی عضلانی میتوان با تجویز نمک های کلسیم از شدت َآن کاست. استفاده از تهویه کمکی نیز ممکن است ضروری باشد. سمیت ناشی از آمینوگلیکوزیدها به دنبال مصرف خوراکی آنها کمتر از استفاده از فرم تزریقی است ، زیرا مقادیر بیش از حد این داروها به میزان کمی از طریق لوله گوارشی سالم جذب میشود.

در درمان مسمومیت ناشی از این داروها ، اقدام اولیه شامل برقراری راه هوایی مناسب برای بیمار و مبادرت به انجام تهویه و اکسیژناسیون است. هیدراسیون کافی و کنترل دقیق مایعات بدن ، کلیرانس کراتینین و سطح پلاسمایی دارو ضروری است. دیالیز صفاقی یا همودیالیز به ویژه در بیمارانی که دچاراختلال عملکرد کلیوی نیز هستند ، در برداشتن دارو از خون کمک کننده است. در این موارد ، همودیالیز موثرتر است.

توجهات پزشکی – پرستاری

  1. پیش از شروع به درمان باید از بیمار کشت و آنتی بیوگرام تهیه کرد و بعد تا آماده شدن نتیجه آزمایش میتوان جنتامایسین را شروع کرد و اگر جواب کشت و آنتی بیوگرام به نفع عفونتی بود که به این دارو حساس بود آن را ادامه داد و در هر صورت بعد از شروع به درمان نیز باید به صورت دوره ای کشت و آنتی بیوگرام از بیمار تهیه شود. 
  2.  در صورتی که 3 تا 5 روز بعد از شروع درمان علایم بیمار هیچ گونه بهبودی نیابد باید کم کم در مورد درمان با جنتامایسین بار دیگر بررسی شود واز بیمار بار دیگر کشت و آنتی بیوگرام تهیه شود.
  3.  قبل از اینکه این دارو برای بیمار شروع شود ابتدا به صورت پایه وزن ، علایم حیاتی ، آزمایش های عملکرد کلیوی و همچنین آزمون های بررسی عملکرد وستیبولار و شنوایی ثبت شود و بعد از شروع به درمان هم به صورت دوره ای این کار تکرار شود تا در صورت بروز هرگونه اشکالی در حین درمان متوجه آن شویم. 
  4.  3 تا 4 هفته بعد از قطع درمان با جنتامایسین نیز باید عملکرد وستیبولارو شنوایی چک شود ، زیرا این زمان شایع ترین زمان بروز کری ناشی از مصرف این دارو است.
  5. کلیرانس کراتینین و غلظت سرمی جنتامایسین باید به صورت منظم و دوره ای چک شود که به ویژه این کار در کسانی که نارسایی کلیه دارند ، شیرخواران ، افراد پیر ، کسانی که به میزان زیاد از این دارو استفاده می کنند ، افرادی که درمان با این دارو در آنها بیشتر از 10 روز طول کشیده است ، بیمارانی که تب داشته یا دارای سوختگی ، ورم یا چاقی شدید هستند ، بیشتر دارای اهمیت است. 
  6.  میزان دریافت آن و میزان حجم ادرار بیمار باید کنترل شود و به منظور کاهش احتمال تحریک توبول کلیه بیمار باید به خوبی هیدراته شده باشد و هرگونه تغییر و اختلال در سیستم ادراری و بروز ورم به پزشک گزارش داده شود. در صورت بروز علایمی از قبیل وزوز گوش، احساس سر و صدای زیاد در گوش، احساس پری در گوش و اختلالات شنوایی باید به درگیری و صدمه به شاخه شنوایی عصب هشتم مشکوک شد و هر کدام از این علایم را که به نفع درگیر شدن شاخه وستیبولار یا شاخه شنوایی عصب هشتم بود را بیدرنگ به پزشک گزارش داد. 
  7.  معمولا میزان تجویز جنتامایسین برای بیمار باید به مقداری باشد که غلظت سرمی این دارو 1 تا2 میکروگرم در سی سی و حداکثر غلظت سرمی آن 4 تا 10 میکروگرم در سی سی باشد. در صورتی که حداکثر غلظت سرمی این دارو بیشتر از 12 میکروگرم باشد ، خطر بروز عوارض سمی وجود دارد. 
  8.  برای سنجش غلظت سرمی جنتامایسین ، باید که نموونه خونی که از بیمار تهیه میشود ، قبل از تزریق دوز وریدی یا عضلانی بعدی بیمار باشد و برای سنجش حداکثر غلظت سرمی آن نمونه خونی که از بیمار گرفته میشود ، باید 30 تا 60 دقیقه صورت پذیرفته است باشد. لازم به ذکر است ، جهت انجام این کار نمونه های خونی که از بیمار گرفته میشود در لوله های فاقد هپارین ریخته میشوند. 
  9.  باید مراقب بود تا غفونت ثانویه با باکتری های فرصت طلب که به این دارو حساس نیستند در بیمار رخ ندهد. بنابراین علایمی از قبیل اسهال ، خارش ناحیه مقعد یا ناحیه تناسلی ، ترشحات واژنی ، استوماتیت و گلوسیت در بیماری که تحت درمان با جنتامایسین است با اهمیت تلقی شده و امکان وجود عفونت ثانویه را می رسانند. 
  10.  برخی از فرمولاسیون های جنتامایسین که در بازار موجود می باشند حاوی سولفیت هستند که ممکن است باعث بروز واکنش هایی مانند حساسیت شود که شامل آنافیلاکسی و حتی آسم شدید و کشنده است و در افرادی که مستعد هستند بروز می کند. این واکنش ها در افرادی که خود سابقه آسم دارند بیشتر است تا کسانی که این سابقه را ندارند.
  11. برای بررسی سمیت کلیوی ناشی از دارو در افراد مسن ممکن است افزایش غلظت BUN با کراتینین دیده نشود بلکه در این افراد کلیرانس کراتینین کمک کننده است. 
  12.  در صورتی که حجم ادرار بیمار به صورت پیشرونده ای کاهش پیدا کند و یا ازوتمی بیمار به صورت پیشرونده ای افزایش یابد داروی بیمار قطع شود. و در صورتی که خطر بروز مسمومیت ناشی از مصرف این دارو وجود داشته باشد ، باید برای بیمار همودیالیز یا دیالیز صفاقی انجام داد که این کار به کاهش غلظت سرمی جنتامایسین کمک میکند. در نوزادان نیز میتوان برای این منظور از تعویض خون آنها کمک گرفت. 
  13.  مصرف جنتامایسین در کسانی که بیماری عصبی عضلانی دارند و برای مثال به میاستنی گراو یا سندرم پارکینسونیسم مبتلا هستند با احتیاط صورت پذیرد ، زیرا مصرف این دارو موجب بلوکه کردن عصبی عضلانی شده و ضعف عضلانی این افراد را بیشتر میکند. 
  14.  در صورتی که بیمار به داروی آمینوگلیکورید دیگری حساس باشد ، نباید از جنتامایسین برای درمان وی استفاده کرد. 
  15.  برای انجام انفوزیون وریدی ، دوز تک واحدی جنتامایسیین را باید با 50 تا 20 سی سی کلرید سدیم 9/0 درصد ویا سرم قندی 5 درصد رقیق کرده و محلول به دست آمده را ظرف مدت 30 دقیقه تا 2 ساعت به بیمار به صورت انفوزیون وریدی داد. محلول فوق تا مدت 24 ساعت در درجه حرارت اتاق قابل مصرف خواهد بود.
  16. جنتامایسین هایی که برای تزریق اینترانکال ساخته می شوند دارای مواد نگهدارنده نبوده و بی درنگ بعد از باز کردن باید مورد استفاده قرار گیرند و هر قدر از این دارو که استفاده نشده باشد را نم توان برای تزریق بعدی نگه داشت و باید دور ریخته شود.
  17. بی درنگ بعد از اینکه قطره چشمی جنتامایسین در چشم چکانیده شد باید بر روی کانتوس داخلی به مدت یک دقیقه فشار وارد آورده شود تا این دارو وارد بینی و حلق نشده و جذب سیستمیک نشود و آثار آن تنها در چشم ظاهر شود. 
  18.  در صورتی که بیمار از پماد جنتامایسین چشمی استفاده می کند ، بی درنگ بعد از استفاده باید چشم را به مدت 1 تا 2 دقیقه ببندد تا پماد با سطح مورد نظر در چشم تماس پیدا بکند در ضمن به بیمار هشدار داده شود که بعد از استفاده از این دارو ممکن است تا چند دقیقه دید چشم بیمار تار باشد. 
  19.  برای استفاده از پماد جنتامایسین ابتدا باید بیمار محل مورد نظر را با صابون مناسب و آب بشوید و بعد خوب خشک نماید و پس از آن این دارو را در منطقه مورد نظر بمالد. مگر آنکه دستور پزشک چیزی غیر از این باشد.
  20. از استفاده از انواع موضعی این دارو بر روی سطح زیادی از بدن خودداری شود چون خطر جذب سیستمیک و بروز مسمومیت ناشی از آن وجود دارد.

آموزش بیمار- خانواده

  1. در صورتی که بیمار از انواع موضعی جنتامایسین استفاده می کند، از قرار گرفتن در معرض نور خورشید به میزان زیاد باید خوداری کند. 
  2.  در صورتی که حین درمان با ترکیبات موضعی این دارو بیمار دچار تحریک پوستی یا حساسیت یا بدتر شدن بیماری و یا عدم هیچ گونه بهبودی ظرف مدت یک هفته از شروع دارو شود باید دارو قطع شده و به پزشک اطلاع داده شود.
  3. انواع موضعی جنتامایسین را فقط به مدت توصیه شده به وسیله پزشک و در منطقه مورد نیاز و به اندازه تجویز شده می توان استفاده کرد و از استفاده خودسرانه از این داروها باید پرهیز شود، چون خطر بروز عفونت ثانویه و یا جذب سیستمیک و بروز مسمومیت ناشی از آن وجود دارد.
  4. هرگونه علامتی که حاکی از احتمال بروز عفونت ثانویه باشد ، مانند اسهال، خارش ناحیه مقعد یا ناحیه تناسلی، ترشحات واژنی به پزشک اطلاع داده شود. 
  5.  در صورتی که از قطره چشمی جنتامایسین استفاده می شود، بیمار باید بعد از چکاندن دارو به مدت یک دقیقه بر روی کانتوس داخلی چشم فشار وارد آورد. 
  6.  اگر بیمار از پماد چشمی جنتامایسین استفاده می کند، باید بعد از استفاده به مدت 1 تا 2 دقیقه چشم خود را ببندد و این نکته را هم دذر نظر بگیرد که بعد ازاستفاده از این دارو تا چند دقیقه ممکن است دید بیمار تار باشد. 
  7.  برای استفاده از انواع جلدی این دارو ابتدا باید محل مورد نظر با آب و صابون شسته و بعد خشک شود و پس از آن دارو در محل مورد نظر مالیده شود.

شرایط نگهداری

ترکیبات حاوی جنتامایسین را باید در درجه حرارت 2 تا 30 درجه سانتی گراد نگهداری کرد.




فردوس صادقی (16.06.2013 (06:33:08))
جنتامایسین 1 سلام
من به این مطالب نیاز دارم اگر مطالب بیشتری راجع به جنتامایسین و مکانیسم اثرش دارید به همراه این مطلب با مقالاتش برای من بفرستین.
با تشکر
(نقل قول)


:confused::cool::cry::laugh::lol::normal::blush::rolleyes::sad::shocked::sick::sleeping::smile::surprised::tongue::unsure::whistle::wink:

1000 کارکتر باقیمانده

Antispam تصویر مجدد حساس به حروف بزرگ و کوچک

آمار بازدید ها

گالری عکس

گالری عکس

مرکز قلب تهران

مرکز قلب تهران

مشاوره پزشکی آنلاین

مشاوره پزشکی آنلاین

سامانه پیامک مد کام وب

سامانه پیامک مد کام وب

صفحه اصلی | ابزارها و روشهای تشخیصی | بیماری ها | تغذیه سالم | داروها | درمان | عمل جراحی | مقالات و اخبار تخصصی | پیشگیری | معاینه و مراجعه حضوری | مشاوره با ایمیل | مشاوره با پیامک | پرسش و پاسخ | کتابخانه | گالری عکس |نقشه سایت | اطلاعات تماس | نظرات و پیشنهادات | دفترچه میهمان          تبلیغات در مد کام وب